Depresja u dzieci i młodzieży. Czy wiesz o niej wystarczająco dużo?

Depresję rozpoznaje się u 2-3% dzieci do 12 roku życia. U starszych dzieci i nastolatków odsetek ten wzrasta do 6-8%. Niektóre źródła mówią nawet o 15%. Oznacza to statystycznie, że w klasie liczącej 25 osób, co najmniej dwie z nich mogą cierpieć na depresję. Biorąc pod uwagę, że w ostatnich latach wzrasta rozpoznawalność depresji u dzieci i młodzieży liczby te są alarmujące. Tym bardziej, że wiek dzieci zapadających na tę przypadłość wciąż się obniża.
Wśród młodszych dzieci na depresję zapadają tak samo często chłopcy jak i dziewczynki. Natomiast w okresie dojrzewania problem ten w większej mierze dotyczy dziewcząt.
Każdy rodzić powinien mieć świadomość objawów tej choroby. Tym bardziej, że – zwłaszcza w przypadku nastolatków – konsekwencją depresji może być podjęcie próby samobójczej. Na ten krok częściej decydują się nastoletnie dziewczęta. Depresja u dzieci to poważna sprawa, nie bagatelizuj jej!

Objawy depresji u dzieci i młodzieży

Do pewnego czasu nie przypuszczano nawet, że dzieci mogą cierpieć na depresję. Okazuje się jednak, że problem nie dotyczy jedynie dorosłych. Na tę chorobę mogą zapaść nawet małe dzieci. Najmłodsze zdiagnozowane dziecko miało 2 lata! Nie ma jednostki chorobowej, która dotyczyłaby typowo depresji u dziecka (“depresja dziecięca”). Z tego powodu postawienie właściwej diagnozy jest utrudnione. Dziecko cierpiące na depresję może niesłusznie dostać łatkę dziecka z ADHD!

Depresja u dzieci jest poważnym problemem.

Część objawów jest taka sama w przypadku dorosłych, jak i dzieci. Istnieją też zachowania, które są specyficzne dla depresji u dzieci i młodzieży. Musisz jednak wiedzieć, że nieco inaczej wyglądają objawy depresji u małych dzieci, a inaczej u młodzieży, która weszła w okres dojrzewania.

Powinno Cię zaniepokoić, jeśli zaobserwujesz u swojego dziecka:

  1. Drażliwość, wrogość, złość – jest to jeden z objawów depresji u młodszych dzieci. Dziecko możne z niezrozumiałych dla nas przyczyn krzyczeć, płakać lub okazywać rozżalenie. Takie zachowanie może być błędnie interpretowana jako zespół ADHD. Te objawy zazwyczaj zastępują obniżenie nastroju, często spotykane w depresji osób dorosłych. Jeżeli jednak dziecko w wyniku depresji jest przygnębione, to będą o tym świadczyły nie jego słowa, ale ogólny wygląd, postawa ciała.

  2. Smutek, przygnębienie – inaczej niż w przypadku małych dzieci wygląda sytuacja nastolatków cierpiących na depresję. W 90% przypadków odczuwają poczucie smutku. Nastolatki są ponadto zahamowane psychoruchowo. To kolejna różnica między nimi. U młodszych dzieci może wystąpić nadmierna ruchliwość.

  3. Problemy somatyczne. Mogą to być bóle głowy lub brzucha, biegunki, wymioty, a także ogólne złe samopoczucie. Niech zaalarmuje Cię fakt, że Twoje dziecko kolejny raz skarży się rano na ból brzucha. Nie idź najprostszą drogą – przyczyną nie muszą być problemy gastrologiczne. Nie zakładaj też, że dziecko udaje, bo chce uniknąć przedszkola/szkoły. Tego typu objawy występują zwłaszcza u młodszych dzieci, jednak są także dość powszechne u nastolatków.

  4. Spadek zainteresowania zabawami lub dotychczasowymi przyjemnościami. Dziecko lub nastolatek woli spędzać czas w miejscu, w którym czuje się bezpiecznie. Unika kontaktów z innymi ludźmi. Próby “wyrwania” go z samotności mogą wywoływać agresję.

  5. Zmiany w masie ciała i apetycie – młodsze dzieci mogą nie przybierać wystarczająco na wadze. Zwróć też szczególną uwagę na zaburzenia odżywiania zwłaszcza u nastolatek.

  6. Problemy ze snem – bezsenność lub senność.

  7. Problemy w utrzymaniu koncentracji – W konsekwencji ten objaw może pogorszyć funkcje poznawcze dziecka. A to może doprowadzić do pogorszenia wyników w nauce. Twoje dziecko ucieka z lekcji? Może to nie jest lenistwo i złośliwość – przyjrzyj się temu bliżej.

  8. Myśli samobójcze oraz zachowania autoagresywne – te objawy depresji dotyczą zwłaszcza dzieci, które weszły już w okres dojrzewania. Aczkolwiek były przypadki dziewięciolatków podejmujących próby samobójcze.

Objawy depresji u dzieci niejednokrotnie nie są łączone z tą chorobą. Rodzice zrzucają winę za zachowanie dziecka na karb jego krnąbrności, humorzastości lub lenistwa. Dlatego zachowaj czujność. Pamiętaj, że dziecko nie ma takiej samoświadomości jak dorosły. Nie wymagaj tego od kilku- lub kilkunastolatka. Pomóż mu zrozumieć jego stan i emocje.

Przyczyny depresji u dzieci i młodzieży

Po pierwsze! Miej świadomość, że depresja to choroba, która ma między innymi podłoże biologiczne i genetyczne. Nie zakładaj więc, że Twojemu dziecku nie zagraża ta choroba, bo wychowuje się w szczęśliwym domu. Fakt, przyczyną depresji mogą być niewłaściwe relacje rodzinne, ale to nie są jedyne czynniki.

Przyczynami depresji u młodzieży i dzieci mogą być:

  • podatność genetyczna,
  • podatność na zranienia, wrażliwość dziecka,
  • nieumiejętność regulacji własnych emocji,
  • brak umiejętności radzenia sobie z sytuacjami konfliktowymi,
  • brak wsparcia od rodziców, nieadekwatne oczekiwania ze strony rodziny,
  • brak wsparcia w szkole,
  • konflikty rodzinne,
  • uzależnienia występujące w rodzinie,
  • choroba lub śmierć kogoś bliskiego,
  • trudności w szkole,
  • nieumiejętność nawiązywania trwałych relacji z rówieśnikami,
  • słaba samoocena dziecka,
  • brak umiejętności radzenia sobie z problemami,
  • wyuczona bezradność,
  • niski status społeczny rodziny.

Skutki depresji dziecięcej

Nieleczona depresja niesie za sobą poważne konsekwencje zwłaszcza dla młodszych dzieci. Nawet po wyleczeniu depresji u dzieci utrzymują się negatywne skutki w postaci pogorszonej koncentracji, przewlekłego zmęczenia, poczucia lęku. Dzieci wciąż mogą mieć myśli dotyczące własnej śmierci. Ponadto ryzyko nawrotu choroby w ciągu czterech lat wynosi 33%. Musisz mieć także na uwadze, że choroba wpływa na otoczenie Twojego dziecka – jego wyniki w nauce i kontakty z rówieśnikami. Dzieci, które chorowały na depresję są narażone na ryzyko wystąpienia tej choroby lub innych zaburzeń psychicznych w dorosłości.
Skutki depresja u młodzieży są równie poważne – niesie ona za sobą spore ryzyko samobójstwa. Choroba wpływa również na ogólny stan zdrowia młodego człowieka. Rzutuje też na jego relacje interpersonalne w dorosłym życiu. Depresja u nastolatków może przyczyniać się także do powstania nałogów od różnych substancji psychoaktywnych.

Jak leczyć depresję u Twojego dziecka

Zależnie od stanu oraz wieku dziecka stosuje się różne metody leczenia depresji. W przypadku ciężkich stanów depresyjnych prowadzona jest farmakoterapia w warunkach szpitalnych. W pozostałych stanach stosuje się przede wszystkim psychoterapię. Te najmłodsze dzieci uczęszczają na terapię z rodzicami, którzy uczą się, jak postępować z dzieckiem. Oprócz tego zalecana jest terapia grupowa. Podczas takich spotkań dzieci uczą się radzić sobie z emocjami. Ponadto nawiązują kontakty z rówieśnikami, co również jest istotne. 

Podstawową formą pokonania depresji osób dorosłych jest psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym.W przypadku młodzieży również tego typu terapia jest skuteczna. Pomocna może okazać się także terapia grupowa, podczas której nastolatek doświadczy kontaktu z innymi rówieśnikami. Jednak należy mieć na uwadze to, że 40-60% młodzieży przedwcześnie rezygnuje z terapii.

Źródła:
E. Link-Dratkowska, Depresja dzieci i młodzieży — podejście poznawczo-behawioralne. Teoria i terapia, Psychiatria, 2011, tom 8, nr 3, 84-90
M. Kołodziejek, Depresja u dzieci i młodzieży: podstawy teoretyczne, psychoterapia poznawczo-behawioralna, Psychoterapia, 2008, nr 2, 15-33

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *